{"id":20110217,"date":"2023-01-19T12:00:00","date_gmt":"2023-01-19T06:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.thethirdpole.net\/uncategorized\/opinion-indias-climate-plan-cannot-work-without-protecting-and-enhancing-forests-2\/"},"modified":"2023-01-23T14:13:47","modified_gmt":"2023-01-23T08:43:47","slug":"110217","status":"publish","type":"opinion","link":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/","title":{"rendered":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0905\u0917\u0938\u094d\u0924 2022 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0940 \u0905\u092a\u0921\u0947\u091f\u0947\u0921 <a href=\"https:\/\/unfccc.int\/sites\/default\/files\/NDC\/2022-08\/India%20Updated%20First%20Nationally%20Determined%20Contrib.pdf\">\u090f\u0928\u0921\u0940\u0938\u0940<\/a> (\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928) \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u092c\u0922\u093c\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u0926\u094b \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0940 \u0925\u0940\u0964 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 (\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932\u0940 \u0921\u093f\u091f\u0930\u092e\u093e\u0907\u0902\u0921 \u0915\u0949\u0928\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092c\u094d\u092f\u0942\u0936\u0928) \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0926\u0947\u0936 \u092a\u0947\u0930\u093f\u0938 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0938\u092e\u091d\u094c\u0924\u0947 \u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924 \u0905\u092a\u0928\u0947-\u0905\u092a\u0928\u0947 \u0915\u092e\u093f\u091f\u092e\u0947\u0902\u091f\u094d\u0938 \u092f\u093e\u0928\u0940 \u0935\u091a\u0928\u092c\u0926\u094d\u0927\u0924\u093e \u0915\u094b \u092a\u0947\u0936 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0928\u090f \u090f\u0928\u0921\u0940\u0938\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 2030 \u0924\u0915 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0938\u0915\u0932 \u0918\u0930\u0947\u0932\u0942 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 (\u091c\u0940\u0921\u0940\u092a\u0940) \u0915\u0940 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0924\u0940\u0935\u094d\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b 45 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0924\u0915 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092c\u093e\u0924 \u0915\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 2030 \u0924\u0915 \u0917\u0948\u0930-\u091c\u0940\u0935\u093e\u0936\u094d\u092e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0908\u0902\u0927\u0928 \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0940 \u092c\u093f\u091c\u0932\u0940 \u0915\u093e 50 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0915\u0932\u094d\u092a \u0932\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947, <a href=\"https:\/\/pib.gov.in\/newsite\/printrelease.aspx?relid=128403\">2015 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u090f\u0928\u0921\u0940\u0938\u0940<\/a> \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0947 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u0947 \u0915\u094d\u0930\u092e\u0936\u0903 33-35 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0914\u0930 40 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0925\u0947\u0964 \u092f\u0947 \u0905\u092a\u0921\u0947\u091f\u0947\u0921 \u091f\u093e\u0930\u094d\u0917\u0947\u091f\u094d\u0938 2021 \u0917\u094d\u0932\u093e\u0938\u0917\u094b \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0936\u093f\u0916\u0930 \u0938\u092e\u094d\u092e\u0947\u0932\u0928, <a href=\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/%E0%A4%9F%E0%A5%88%E0%A4%97\/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a5%85%e0%a4%aa26\/\">\u0915\u0949\u092a 26<\/a> \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0906\u090f\u0964 \u0915\u0949\u092a 26 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0927\u093e\u0928\u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u0940 \u0928\u0930\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092e\u094b\u0926\u0940 \u0928\u0947 <a href=\"https:\/\/dialogue.earth\/en\/climate\/india-cop26-crucial-summit-starts\/\">\u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0940 \u0925\u0940<\/a> \u0915\u093f \u092d\u093e\u0930\u0924 2070 \u0924\u0915 \u0928\u0947\u091f-\u091c\u0940\u0930\u094b \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u091c\u093e\u090f\u0917\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 2015 \u0915\u0947 \u0926\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935\u0947\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 2022 \u0915\u0947 \u0907\u0938 \u0905\u092a\u0921\u0947\u091f \u0928\u0947 \u0915\u0941\u091b \u092d\u0940 \u0928\u092f\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, &#8220;2030 \u0924\u0915 \u0905\u0924\u093f\u0930\u093f\u0915\u094d\u0924 \u0935\u0928 \u0914\u0930 \u0935\u0943\u0915\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 2.5 \u0938\u0947 3 \u0905\u0930\u092c \u091f\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u0905\u0924\u093f\u0930\u093f\u0915\u094d\u0924 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u092c\u0928\u093e\u0928\u093e&#8221; \u0924\u0940\u0938\u0930\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0924\u092f \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 <a href=\"https:\/\/ukcop26.org\/glasgow-leaders-declaration-on-forests-and-land-use\/\">\u0917\u094d\u0932\u093e\u0938\u0917\u094b \u0932\u0940\u0921\u0930\u094d\u0938 \u0921\u0947\u0915\u094d\u0932\u0930\u0947\u0936\u0928 \u0911\u0928 \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f\u094d\u0938 \u090f\u0902\u0921 \u0932\u0948\u0902\u0921 \u092f\u0942\u091c\u093c<\/a> \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0915\u094d\u0937\u0930 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0928\u0947\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0928\u0947 &#8220;2030 \u0924\u0915 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u092d\u0942\u092e\u093f \u0915\u0947 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0907\u0928\u0915\u094b \u0926\u094b\u092c\u093e\u0930\u093e \u0920\u0940\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093e\u092a\u0938 \u0932\u093e\u0928\u0947&#8221; \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0926\u094d\u0927\u0924\u093e \u091c\u093e\u0939\u093f\u0930 \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/publication\/24122582_Economics_of_Forest_Ecosystem_Carbon_Sinks_A_Review\">\u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a<\/a> \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092a\u0947\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u0932\u0940\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915, \u0935\u093e\u092f\u0941\u092e\u0902\u0921\u0932\u0940\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0915\u092e \u0932\u093e\u0917\u0924 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0924\u0930\u0940\u0915\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0917\u094d\u0930\u0940\u0928 \u0939\u093e\u0909\u0938 \u0917\u0948\u0938 \u0939\u0948 \u091c\u094b \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u0948\u0964 \u091c\u0902\u0917\u0932, \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935, \u0935\u0947\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921, \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921 \u0914\u0930 \u0918\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u092e\u0948\u0926\u093e\u0928, \u092f\u0947 \u0938\u092d\u0940 \u092e\u091c\u093c\u092c\u0942\u0924 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0939\u0948\u0902 \u091c\u094b \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u094b \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f, \u0907\u0928 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u093e, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 &#8216;\u0928\u0947\u091f \u091c\u093c\u0940\u0930\u094b&#8217; \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u0906\u0917\u0947 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0914\u0930 \u0915\u093f\u092b\u093e\u092f\u0924\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940, \u0907\u0938\u0938\u0947 <a href=\"https:\/\/www.downtoearth.org.in\/news\/environment\/mgnrega-could-also-help-india-sequester-carbon-study-79177\">\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u0940\u0923 \u0930\u094b\u091c\u0917\u093e\u0930<\/a> \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0935\u093e \u092e\u093f\u0932 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940, \u0939\u0935\u093e \u0935 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u092d\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-\">\u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930 \u0915\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0905\u092d\u0940 \u0915\u094b\u0938\u094b\u0902 \u0926\u0942\u0930<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0939\u0915\u0940\u0915\u0924 \u092f\u0939 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u092b\u0932 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948, \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u092f\u0939 2015 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0930\u093e\u0938\u094d\u0924\u0947 \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964 <a href=\"https:\/\/www.globalforestwatch.org\/dashboards\/country\/IND\/?category=climate&amp;dashboardPrompts%5b%E2%80%A6%5d0%3D&amp;showMap=true&amp;treeLossPct=eyJoaWdobGlnaHRlZCI6ZmFsc2V9\">\u0917\u094d\u0932\u094b\u092c\u0932 \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0935\u0949\u091a<\/a> \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930, 2002 \u0938\u0947 2021 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 371,000 \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915 \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 (\u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930) \u0914\u0930 20.7 \u0932\u093e\u0916 \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 \u0935\u0943\u0915\u094d\u0937 \u0906\u0935\u0930\u0923 (\u091f\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0935\u0930) \u0916\u094b \u0926\u093f\u090f\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 <a href=\"https:\/\/asbb.gov.in\/Downloads\/National%20Forest%20Policy.pdf\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u0928 \u0928\u0940\u0924\u093f, 1988<\/a> \u0928\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0924\u093f\u0939\u093e\u0908 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u0947 \u0915\u094b \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092a\u0947\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0906\u091a\u094d\u091b\u093e\u0926\u093f\u0924 \u092f\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964 \u092f\u0939 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u093e \u0905\u092c \u0932\u0917\u092d\u0917 <a href=\"https:\/\/pib.gov.in\/PressReleasePage.aspx?PRID=1789635#:~:text=Forest%20Survey%20Report.-,In%202021%2C%20the%20total%20forest%20and%20tree%20cover%20in%20India,geographical%20area%20of%20the%20country.&amp;text=January%2013%2C%202022-,Sharing%20the%20findings%2C%20the%20Minister%20informed%20that%20the%20total%20forest,geographical%20area%20of%20the%20country.\">24 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940<\/a> \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0924\u0928\u093e \u0939\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902, \u0906\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0935\u0928 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0930\u094d\u0917\u0940\u0915\u0943\u0924 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e, \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932 \u091f\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925-\u0938\u093e\u0925 \u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u0940 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong><strong>\u0905\u0924\u093f \u0938\u0918\u0928 \u0935\u0928<\/strong><\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>\u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0918\u0928 \u0935\u0928<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong><strong>\u0915\u0941\u0932 \u0935\u0928 \u0906\u091a\u094d\u091b\u093e\u0926\u0928<\/strong><\/strong><\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>2015<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">85,904<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">315,374<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">701,673<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>2017<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">98,158<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">308,318<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">708,273<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>2019<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">99, 278<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">308,472<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">712,249<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>2021<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">99,779<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">306,890<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">713,789<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><figcaption>\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924: \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e \u0938\u094d\u091f\u0947\u091f\u094d\u0938 \u0911\u092b \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f\u094d\u0938 \u0930\u093f\u092a\u094b\u091f\u094d\u0930\u094d\u0938&nbsp;<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u092e\u0947\u0902, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u0947\u0921\u093c \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0915\u093e\u092b\u093c\u0940 <a href=\"https:\/\/www.annualreviews.org\/doi\/pdf\/10.1146\/annurev-environ-102017-025809\">\u092c\u0939\u0938<\/a> \u0939\u094b \u091a\u0941\u0915\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0939\u093e\u0930\u094d\u092f\u0924\u093e \u0935 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u092d\u0940 <a href=\"https:\/\/www.indiaspend.com\/climate-change\/cop26-why-india-is-silent-on-forests-despite-its-ambitious-climate-targets-786554\">\u0938\u0935\u093e\u0932<\/a> \u0909\u0920\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0927\u093e\u0930\u092d\u0942\u0924 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0914\u0930 \u0917\u0923\u0928\u093e \u092a\u0926\u094d\u0927\u0924\u093f \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964 \u092d\u0932\u0947 \u0939\u0940 \u0939\u092e \u0907\u0928 \u092c\u0939\u0938\u094b\u0902 \u0915\u094b \u090f\u0915 \u0924\u0930\u092b \u0930\u0916 \u0926\u0947\u0902 \u0914\u0930 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0917\u0924\u093f \u0915\u093e \u092e\u0942\u0932\u094d\u092f\u093e\u0902\u0915\u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902, \u0924\u094b \u092d\u0940 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0938\u0902\u0924\u094b\u0937\u091c\u0928\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092f\u0942\u090f\u0928 \u092b\u094d\u0930\u0947\u092e\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u0928\u094d\u0935\u0947\u0902\u0936\u0928 \u0911\u0928 \u0915\u094d\u0932\u093e\u0907\u092e\u0947\u091f \u091a\u0947\u0902\u091c \u0915\u094b 2021 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 <a href=\"https:\/\/unfccc.int\/sites\/default\/files\/resource\/INDIA_%20BUR-3_20.02.2021_High.pdf\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0924\u0940\u0938\u0930\u0940 \u0926\u094d\u0935\u093f\u0935\u093e\u0930\u094d\u0937\u093f\u0915 \u0905\u092a\u0921\u0947\u091f \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f<\/a> \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 2015-20 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093f \u092e\u0947\u0902 142,684 \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u0947 \u092e\u0941\u0915\u093e\u092c\u0932\u0947 \u0915\u0947\u0935\u0932 112,422 \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u092a\u0947\u0921\u093c \u0932\u0917\u093e\u090f \u0914\u0930 \u0935\u0928 \u092d\u0942\u092e\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0907\u091c\u093e\u092b\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935\u093f\u0915 \u092b\u093c\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u0935\u093e\u0932<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u092f\u093e\u0928\u0940 \u092b\u093c\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930 \u092c\u0922\u093c \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964 <a href=\"https:\/\/fsi.nic.in\/forest-report-2021\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0935\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f<\/a> (\u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930) 2021 \u0915\u093e \u0915\u0939\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u093e \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 21.71 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u094b 2019 \u092e\u0947\u0902 21.67 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0925\u093e\u0964 \u0935\u0939\u0940\u0902, \u0915\u0941\u0932 \u0935\u0943\u0915\u094d\u0937 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u091c\u094b <a href=\"https:\/\/fsi.nic.in\/forest-report-2019\">2019<\/a> \u092e\u0947\u0902 24.56 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0925\u093e, \u0905\u092c 24.62 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u092b\u0940 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0906\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 &#8216;\u092c\u0939\u0941\u0924 \u0918\u0928\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932&#8217; \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940 \u0914\u0930 &#8216;\u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0918\u0928\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932&#8217; \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0939\u0941\u0908 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925, \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e\u0913\u0902 (\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u0940\u0915\u094d\u0935\u0947\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0948\u092a\u0947\u092c\u093f\u0932\u093f\u091f\u0940\u091c) \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u090f\u0902 \u092c\u0922\u093c \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 \u0926\u094b \u0926\u0936\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902, \u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930 \u0928\u0947 \u0938\u093e\u0932-\u0926\u0930-\u0938\u093e\u0932 \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0935\u0943\u0915\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0926\u093f\u0916\u093e\u0908 \u0939\u0948, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0907\u0938 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0930 \u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0918\u0930\u0947\u0932\u0942 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u092d\u0940 \u0938\u0902\u0926\u0947\u0939 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u091c\u094d\u091e \u092a\u0948\u0928\u0932 \u0928\u0947 <a href=\"https:\/\/unfccc.int\/sites\/default\/files\/resource\/tar2017_IND.pdf\">\u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0930\u0947\u092b\u0930\u0947\u0902\u0938 \u0932\u0947\u0935\u0932 \u0907\u0928 2018<\/a> (\u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928) \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u092a\u0930 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u0947 \u0938\u093e\u091d\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0938\u092e\u092f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092a\u093e\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u093f\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u092a\u0930 \u0938\u0935\u093e\u0932 \u0909\u0920\u093e\u092f\u093e\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u0902\u0926\u0947\u0939 \u092c\u0928\u093e \u0930\u0939\u093e\u0964 \u090f\u0915 \u090f\u0928\u091c\u0940\u0913 \u0928\u0947\u091a\u0930 \u0915\u0902\u091c\u0930\u094d\u0935\u0947\u0936\u0928 \u092b\u093e\u0909\u0902\u0921\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u0939-\u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0915 \u090f\u092e\u0921\u0940 \u092e\u0927\u0941\u0938\u0942\u0926\u0928 \u0928\u0947 \u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930 \u0921\u093e\u091f\u093e \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u0947 \u0917\u090f \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u093f\u0938\u0902\u0917\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0913\u0930 <a href=\"https:\/\/twitter.com\/mdmadhusudan\/status\/1482653019942514688?lang=en.\">\u0907\u0936\u093e\u0930\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948<\/a>\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0932\u0948\u0902\u0921 \u0915\u0928\u094d\u092b\u094d\u0932\u093f\u0915\u094d\u091f \u0935\u0949\u091a \u0915\u0947 \u090f\u0915 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u091c\u094d\u091e, \u092a\u0943\u0925\u094d\u0935\u0940\u0930\u093e\u091c \u0930\u0942\u092a\u093e\u0935\u0924 \u0928\u0947 \u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930 2021 \u0915\u0947 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u092e\u0947\u0902 <a href=\"https:\/\/india.mongabay.com\/2022\/01\/analysis-indian-forests-around-the-size-of-nagaland-thinned-down-in-two-years\/\">\u0915\u0939\u093e<\/a>: &#8220;2019 \u0914\u0930 2021 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e 15,183 \u0935\u0930\u094d\u0917 \u0915\u093f\u0932\u094b\u092e\u0940\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u094b \u0917\u0908 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092f\u093e \u0924\u094b \u0915\u093e\u091f \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u092f\u093e \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930 \u0926\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964&#8221; \u091a\u093e\u092f \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0917\u093e\u0928\u094b\u0902, \u0928\u093e\u0930\u093f\u092f\u0932 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0917\u093e\u0928\u094b\u0902, \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0924 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092f\u0939\u093e\u0902 \u0924\u0915 \u0915\u093f \u0930\u0947\u0917\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928\u0940 \u091d\u093e\u0921\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0917\u093f\u0928\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u0915\u0940 \u0906\u0932\u094b\u091a\u0928\u093e \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935\u093f\u0915 \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 24 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u093e\u092b\u0940 \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u0914\u0930 \u0926\u0942\u0930 \u0927\u0915\u0947\u0932 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0926\u092c\u093e\u0935\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0935\u0928 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u094b \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u092a\u0940\u091b\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0935\u091c\u0939\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u0939\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923, \u0915\u092e\u094b\u0921\u093f\u091f\u0940 \u091c\u0930\u0942\u0930\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u091c\u0939 \u0938\u0947 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908, <a href=\"https:\/\/dialogue.earth\/en\/climate\/explained-how-forest-fires-worsen-flash-floods-in-the-himalayas\/\">\u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0906\u0917<\/a> \u0914\u0930 \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0902\u091a\u093e \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u090f\u0902 \u0907\u0924\u094d\u092f\u093e\u0926\u093f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0928\u0947 2015 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0938\u0947 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0921\u093e\u092f\u0935\u0930\u094d\u091f \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 <a href=\"https:\/\/www.indiejournal.in\/article\/since-2014-less-than-one-percent-forest-clearances-were-rejected-by-the-moef\">1 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e<\/a> \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u0940 \u0916\u093e\u0930\u093f\u091c \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0940 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 2020 \u092e\u0947\u0902, \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u092c\u094b\u0930\u094d\u0921 \u092b\u0949\u0930 \u0935\u093e\u0907\u0932\u094d\u0921\u0932\u093e\u0907\u092b \u0928\u0947 \u0938\u0921\u093c\u0915\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0930\u0947\u0932\u0935\u0947 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 <a href=\"https:\/\/www.orfonline.org\/expert-speak\/a-four-point-action-plan-for-indias-forest-management\/\">48 \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902<\/a> \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u093e\u0930\u093f\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 (\u0907\u0915\u094b\u0932\u0949\u091c\u093f\u0915\u0932\u0940 \u0938\u0947\u0902\u0938\u093f\u091f\u093f\u0935 \u090f\u0930\u093f\u092f\u093e) \u092f\u093e \u0938\u0902\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u092d\u0942\u092e\u093f (\u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u0921 \u0932\u0948\u0902\u0921) \u0915\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 1,792 \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 \u0915\u0947 \u0921\u093e\u092f\u0935\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0905\u0927\u093f\u0915\u0943\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092a\u0947\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0935\u0928 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0940\u091b\u0947 \u0915\u0940 \u0913\u0930 \u0932\u0947 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u0938\u0930\u094d\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092d\u0940 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0917\u094d\u0932\u094b\u092c\u0932 \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0935\u0949\u091a \u0915\u093e <a href=\"https:\/\/www.globalforestwatch.org\/dashboards\/country\/IND\/?category=climate&amp;dashboardPrompts%5b%E2%80%A6%5d0%3D&amp;showMap=true&amp;treeLossPct=eyJoaWdobGlnaHRlZCI6ZmFsc2V9\">\u0905\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0939\u0948 <\/a>\u0915\u093f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0915\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0928\u0941\u0915\u0938\u093e\u0928 \u0928\u0947 2001 \u0914\u0930 2021 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0932\u0917\u092d\u0917 1.01 \u0917\u0940\u0917\u093e\u091f\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0921\u093e\u0907\u0911\u0915\u094d\u0938\u093e\u0907\u0921 \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u0917\u094d\u0930\u0940\u0928\u0939\u093e\u0909\u0938 \u0917\u0948\u0938\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u093f\u0932\u0940\u091c \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u093e\u0932\u093e\u0924 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902, \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0914\u0930 \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921 \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0928\u091c\u093c\u0930<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u0928 \u0938\u0930\u094d\u0935\u0947\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0940 <a href=\"https:\/\/fsi.nic.in\/uploads\/documents\/technical-information-series-vol1-no3-16-06-2019.pdf\">2019 \u0915\u0940 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f<\/a>, \u092a\u093f\u091b\u0932\u0947 15-20 \u0935\u0930\u094d\u0937\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u093e\u0932\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a \u091a\u0941\u0915\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0926\u0941\u0930\u0941\u0938\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0935\u0915\u093e\u0932\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u0907\u0938 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u0939\u093e\u091c \u0938\u0947 \u0907\u0938 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u092c\u0921\u093c\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0930\u093f\u092a\u094b\u0930\u094d\u091f \u092e\u0947\u0902 \u0926\u093e\u0935\u093e \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f 2030 \u0924\u0915 \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u093e 60 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0924\u094b \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u093e\u0932\u093e\u0924 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0914\u0930 \u0916\u0941\u0932\u0947 \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0926\u0941\u0930\u0941\u0938\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u092a\u093e\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-cd-did-you-know alignleft block--did-you-know\"><p class=\"block--did-you-know__title\">\u0915\u094d\u092f\u093e \u0906\u092a \u091c\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u2026<\/p><div class=\"block--did-you-know__content\"><p> \u091c\u0902\u0917\u0932 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 80 \u092b\u0940\u0938\u0926\u0940 \u0938\u094d\u0925\u0932\u0940\u092f \u091c\u0948\u0935 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e \u0915\u094b \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e 30 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0938\u0947 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0932\u094b\u0917 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0905\u0938\u094d\u0924\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u0928\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0902\u0964\u00a0<\/p><\/div><\/div>\n\n\n\n<p>\u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0932\u093e\u0935\u093e, <a href=\"https:\/\/wedocs.unep.org\/xmlui\/bitstream\/handle\/20.500.11822\/37318\/NBSCCM.pdf\">\u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0914\u0930 \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921<\/a> \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0915\u094b \u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0935\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0905\u0932\u0917 \u092e\u093e\u0928\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0907\u0928\u0915\u094b \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u0935\u0930 \u0915\u0947 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937\u093e\u0935\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0939\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092f\u0930 <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2021\/nov\/04\/can-blue-carbon-make-offsetting-work-these-pioneers-think-so#:~:text=Mangroves%2C%20like%20other%20coastal%20wetlands,times%20more%20carbon%20than%20forests.\">\u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928<\/a> \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0947 \u092c\u093e\u0922\u093c, \u091a\u0915\u094d\u0930\u0935\u093e\u0924, \u0915\u091f\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0906\u092a\u0926\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u0940 \u091c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0906\u0908\u090f\u0938\u090f\u092b\u0906\u0930 2021 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0939\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f 2019 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0938\u0947 \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0915\u0935\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092e\u0942\u0932\u0940 \u0936\u0941\u0926\u094d\u0927 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0915\u094b \u092b\u0949\u0930\u0947\u0938\u094d\u091f \u0915\u094d\u0932\u0940\u092f\u0930\u0947\u0902\u0938 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u092e\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0924\u0915 \u0915\u0908 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u0947 \u0916\u0924\u0930\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u093e\u092e\u0928\u093e \u0915\u0930\u0928\u093e \u092a\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.iucn.org\/resources\/issues-brief\/peatlands-and-climate-change\">\u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921<\/a> \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u094d\u091f\u094b\u0930 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u094d\u092f \u0938\u092d\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0935\u0928\u0938\u094d\u092a\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0915\u094b \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921 \u0915\u0935\u0930 \u092a\u0930 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u0947 \u0928\u093e\u092e\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0917\u093f\u0928\u093e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u090f\u0915 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u092a\u0948\u0926\u093e \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0926\u0947\u0916\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u091c\u094b \u092d\u0940 \u0939\u094b, \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921 \u0915\u0940 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0938\u0947 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u094b \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0928\u0947\u091f \u091c\u0940\u0930\u094b \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u092a\u0942\u0930\u093e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0947\u0917\u0940\u0964<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u0906\u0917\u0947 \u0915\u093e \u0930\u093e\u0938\u094d\u0924\u093e<\/h2>\n\n\n\n<p>\u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0905\u0932\u094d\u092a\u0940\u0915\u0930\u0923 (\u0915\u094d\u0932\u093e\u0907\u092e\u0947\u091f \u092e\u093f\u091f\u093f\u0917\u0948\u0936\u0928) \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u093e\u0902 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0928\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0914\u0930 \u0907\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e, \u0915\u094d\u0932\u093e\u0907\u092e\u0947\u091f \u092e\u093f\u091f\u093f\u0917\u0948\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0924\u093e \u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u092d\u0941\u0917\u0924\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u091c\u0902\u0917\u0932, \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935, \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921, \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0907\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0902, \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u094b \u0905\u092a\u0928\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915, \u0935\u094d\u092f\u0935\u0939\u093e\u0930\u094d\u092f \u0914\u0930 \u0915\u093f\u092b\u093e\u092f\u0924\u0940 (\u0915\u0949\u0938\u094d\u091f-\u0907\u092b\u0947\u0915\u094d\u091f\u093f\u0935) \u0924\u0930\u0940\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940, \u0907\u0938\u0938\u0947 \u091c\u0948\u0935 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927\u0924\u093e, \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0940\u092f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0935 \u0905\u0930\u094d\u0925\u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u0915\u094b \u092d\u0940 \u092b\u093e\u092f\u0926\u093e \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0915\u094d\u0932\u093e\u0907\u092e\u0947\u091f \u091f\u093e\u0930\u094d\u0917\u0947\u091f\u094d\u0938 \u0914\u0930 \u0915\u094d\u0932\u093e\u0907\u092e\u0947\u091f \u091c\u0938\u094d\u091f\u093f\u0938 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0924\u093e\u0932\u092e\u0947\u0932 \u092c\u093f\u0920\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092c\u093e\u0924 \u0907\u0928 \u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u0939\u093e\u091c \u0938\u0947 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u091c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092f\u0939 \u0938\u092e\u092f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u093f\u0902\u0915 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0926\u093e\u092f\u0930\u0947 \u0915\u094b \u092c\u0921\u093c\u093e \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0939\u0948 \u0924\u093e\u0915\u093f \u092e\u0948\u0902\u0917\u094d\u0930\u094b\u0935 \u0914\u0930 \u092a\u0940\u091f\u0932\u0948\u0902\u0921 \u0915\u094b \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0947\u0964 \u0938\u093e\u0925 \u0939\u0940, \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0938\u0940\u0915\u094d\u0935\u0947\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u0936\u0928 (\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e) \u091f\u093e\u0930\u094d\u0917\u0947\u091f \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u092d\u0940 \u092f\u0939\u0940 \u0938\u092e\u092f \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0938 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093f\u0924\u0928\u093e \u092e\u091c\u092c\u0942\u0924\u0940 \u0938\u0947 \u0915\u0926\u092e \u0909\u0920\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u092f\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u0924\u093e \u0926\u093f\u0916\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948-\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u093e\u091d\u093e \u0914\u0930 \u091f\u094d\u0930\u093e\u0902\u0938\u092c\u093e\u0902\u0909\u0921\u094d\u0930\u0940 \u0907\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e\u094d\u0938 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u092e\u0947\u0902- \u0907\u0938\u0915\u093e \u092c\u093e\u0915\u0940 \u0926\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923 \u090f\u0936\u093f\u092f\u093e \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0905\u0939\u092e \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u092a\u0921\u093c\u0947\u0917\u093e\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u094b \u0924\u092f \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0940 \u0939\u094b\u0917\u093e \u0915\u093f \u0935\u0939 \u0915\u093f\u0938 \u0924\u0930\u0939 \u0938\u0947 \u0906\u0917\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u0902\u0926\u093f\u0917\u094d\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f, \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u093c\u094b\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964 <\/p>\n","protected":false},"featured_media":20109912,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","categories":[50039930,20026465],"tags":[20026712,20027076],"country":[20000111],"class_list":["post-20110217","opinion","type-opinion","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-2-hi","category-3-hi","tag-deforestation-hi","tag-conservation-hi","country-india"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.0 (Yoast SEO v26.0) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"hi_IN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u0902\u0926\u093f\u0917\u094d\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f, \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u093c\u094b\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dialogue Earth\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-23T08:43:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u0902\u0926\u093f\u0917\u094d\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f, \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u093c\u094b\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/\",\"url\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/\",\"name\":\"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-01-19T06:30:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-23T08:43:47+00:00\",\"description\":\"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"ECXD0Y Deforested hill side on the Indian side of the India-Burma border in Nagaland. The Burmese side still has forest - visible.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/\",\"name\":\"Dialogue Earth\",\"description\":\"\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0914\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0916\u092c\u0930\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"hi-IN\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#organization\",\"name\":\"\u5bf9\u8bdd\u5730\u7403\",\"url\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2024\/04\/Dialogue-Earth-Symbol-Logo_Black-Text.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2024\/04\/Dialogue-Earth-Symbol-Logo_Black-Text.png\",\"width\":256,\"height\":256,\"caption\":\"\u5bf9\u8bdd\u5730\u7403\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/thethirdpolehindi\",\"https:\/\/twitter.com\/thirdpolehindi\",\"https:\/\/www.instagram.com\/thethirdpolehindi\/\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/showcase\/the-third-pole-\/\"],\"publishingPrinciples\":\"https:\/\/dialogue.earth\/en\/about\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940","description":"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/","og_locale":"hi_IN","og_type":"article","og_title":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940","og_description":"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u0902\u0926\u093f\u0917\u094d\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f, \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u093c\u094b\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964","og_url":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/","og_site_name":"Dialogue Earth","article_modified_time":"2023-01-23T08:43:47+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940","twitter_description":"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0902\u0915\u0921\u093c\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0938\u0902\u0926\u093f\u0917\u094d\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f, \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u091f\u093e\u0908 \u0914\u0930 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u093e\u0915\u093e\u0902\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u093c\u094b\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0964","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/","url":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/","name":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg","datePublished":"2023-01-19T06:30:00+00:00","dateModified":"2023-01-23T08:43:47+00:00","description":"\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0930\u0905\u0938\u0932, \u091c\u0902\u0917\u0932 \u0939\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u0928 \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0907\u0928 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0939\u092e \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#breadcrumb"},"inLanguage":"hi-IN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"hi-IN","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#primaryimage","url":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2023\/01\/20230118_Deforested-land-Myanmar-India_ECXD0Y-1.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"ECXD0Y Deforested hill side on the Indian side of the India-Burma border in Nagaland. The Burmese side still has forest - visible."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/2-hi\/110217\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0935\u093f\u091a\u093e\u0930: \u091c\u0902\u0917\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u090f \u0914\u0930 \u092c\u0922\u093c\u093e\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e\u092e\u092f\u093e\u092c \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#website","url":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/","name":"Dialogue Earth","description":"\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u0914\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0916\u092c\u0930","publisher":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"hi-IN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#organization","name":"\u5bf9\u8bdd\u5730\u7403","url":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"hi-IN","@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2024\/04\/Dialogue-Earth-Symbol-Logo_Black-Text.png","contentUrl":"https:\/\/dialogue.earth\/content\/uploads\/2024\/04\/Dialogue-Earth-Symbol-Logo_Black-Text.png","width":256,"height":256,"caption":"\u5bf9\u8bdd\u5730\u7403"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/thethirdpolehindi","https:\/\/twitter.com\/thirdpolehindi","https:\/\/www.instagram.com\/thethirdpolehindi\/","https:\/\/www.linkedin.com\/showcase\/the-third-pole-\/"],"publishingPrinciples":"https:\/\/dialogue.earth\/en\/about\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/opinion\/20110217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/opinion"}],"about":[{"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/opinion"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20110217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/opinion\/20110217\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20109912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20110217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20110217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20110217"},{"taxonomy":"country","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogue.earth\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/country?post=20110217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}